คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์
การใช้ไทเทเนียมออกไซด์เป็นสารฆ่าเชื้อในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ
Use of Titanium Dioxide as Disinfectant in Plant Tissue Culture
ผู้ทำวิจัย : ชลดา ธีรการุณวงศ์
ประเภทงานวิจัย : งานวิจัยพื้นฐาน
สาขาวิชาการที่ทำวิจัย : สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา
ปีที่ทำงานวิจัย : 2
           การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชเป็นกระบวนการทางเทคโนโลยีชีวภาพของพืชที่มีความสำคัญมาก ทั้งในด้านการเพิ่มจำนวนพืชเศรษฐกิจและพืชที่ใกล้สูญพันธุ์ การเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อที่ประสบความสำเร็จนั้น นอกจากจะขึ้นอยู่กับการเลือกสภาวะการเพาะเลี้ยงที่เหมาะสม เช่นสูตรอาหาร สารควบคุมการเจริญเติบโต แสงสว่าง แล้ว การปนเปื้อนด้วยจุลินทรีย์ โดยเฉพาะเชื้อราทั้งที่เกิดจากประสิทธิภาพของการฟอกฆ่าเชื้อ หรือเกิดการปนเปื้อนในขั้นตอนต่างๆของการเพาะเลี้ยง เป็นปัญหาสำคัญในการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อ โดยเฉพาะในห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อขนาดเล็ก ทำให้เทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชไม่แพร่หลายไปสู่ระดับชุมชนเท่าที่ควร ทั้งๆที่เป็นเทคโนโลยีที่ไม่มีความซับซ้อนมากนัก การแก้ปัญหาการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ที่ผ่านมามีหลายวิธี ทั้งการเปลี่ยนสารฟอกฆ่าเชื้อจากสารละลายไฮโปคลอไรด์มาเป็นเมอร์คิวริกออกไซด์ (HgCl) ซึ่งมีประสิทธิภาพในการฆ่าเชื้อสูงขึ้น แต่สารที่เหลือ (Waste) เป็นปัญหาในการกำจัดเพราะสารตัวนี้เป็นพิษต่อสิ่งมีชีวิตอื่นๆในสิ่งแวดล้อมสูงมาก และเป็นอันตรายต่อผู้ใช้ด้วยหากไม่ระมัดระวังเพียงพอ อีกวิธีหนึ่งคือใช้ยาปฏิชีวนะที่กำจัดเชื้อรา แต่การใช้ยาปฏิชีวนะมีข้อเสียคืออาจเป็นพิษต่อพืชซึ่งเป็นเซลล์ชนิดยูคาริโอตเช่นเดียวกับเชื้อรา และจะทำให้เชื้อดื้อยาได้ถ้าใช้ติดต่อกันไปนานๆ การเผยแพร่เทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อไปสู่ชุมชนเพื่อให้นักวิจัยระดับชาวบ้านสามารถเพิ่มจำนวนพืชที่มีความสำคัญหรือเป็นความต้องการของท้องถิ่นได้จะเพิ่มความสามารถในการผลิตพืชโดยภาพรวมของประเทศได้ดีขึ้น แต่สิ่งที่ควรพิจารณาคือ การลดปัญหาในการปนเปื้อนเชื้อจุลินทรีย์ให้ได้ ด้วยวิธีที่ไม่ยุ่งยากจนชาวบ้านรู้สึกท้อที่จะฝึกฝน อีกทั้งวิธีดังกล่าวจะต้องมีความปลอดภัย ไม่ก่อปัญหาการปนเปื้อนสารพิษในสิ่งแวดล้อม การใช้ประโยชน์จากอนุภาคระดับนาโนชนิดต่างๆเพื่อการฆ่าเชื้อเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว อนุภาคนาโนไทเทเนียมไดออกไซด์ (TiO2) เป็นอนุภาคนาโนชนิดหนึ่งที่มีประสิทธิภาพในการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ทั้งแบคทีเรียและเชื้อรา และมีความเป็นพิษต่ำกว่าอนุภาคนาโนอื่นๆที่มีฤทธิ์ฆ่าเชื้อจุลินทรีย์เช่นเดียวกัน ดังนั้น อนุภาคนาโนไทเทเนียมไดออกไซด์ (TiO2) จึงเป็นตัวเลือกหนึ่งในการนำมาทดสอบประสิทธิภาพในการเป็นสารฆ่าเชื้อในกระบวนการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช ทั้งในการฟอกฆ่าเชื้อ และการฆ่าเชื้อในอาหาร เพื่อนำข้อมูลที่ได้ไปพัฒนาเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืชระดับชุมชนต่อไป